کوشش

(کوشش)

ای دل به راه جهل منه پا را
زایل مساز ، فکر مصفّا را

دانش بجو که از اثر دانش
قدر و بهاست مردم دانا را

دانشوران ، هماره توانایند
پیروزی اَست خلق توانا را

دانا به هرچه مینگرد خواند
آیات فضل ِ خالق یکتا را

دانا نمیکند به عبث سودا
پاره گلیم و پرده ی دیبا را

دانا نمیدهد گهر و گیرد
پاداش آن حَجارهٔ خارا را

دانا به یُمن علم ، نماید حل
از مشکلات خویش معمّا را

آن را که هست مشعل دانایی
روشن بر اوست پردهٔ ظَلما را

دانشوران ز فضل و هنر باشند
قائم مقام ، ساحت غَبرا را

گیرد بشر ، ز قدرت دانایی
بر اوج چرخ، منزل و مأوا را

دانا ز راه علم ، همی بیند
شئِ عُجابِ سُفلی و علیا را

دانشور از ثریٰ زاثر بینش
آرد به عقد ، عِقد ثریا را

نادانی اَست موجب هر لغزش
نادان به جان خَرَد غم دنیا را

نادان کجا حقیقت دین فهمد
اسلام یا که مذهب بودا را؟

با سامری ز جهل یکی داند
اعجاز موسیٖ و ید بیضا را

زیبا و زشت را ندهد تشخیص
آنکو نخوانده زشتی و زیبا را

از هم تفاوتی ، نتواند داد
صیّادِ جهل، پشّه و عنقا را

نادان چسان تمیز دهد از جهل
از کعبه ، فرق دیر و کلیسا را؟

نادان نمیدهد به جهان تمییز
فرق سفال و لؤلؤ لالا را

نادان ز جهل خود نتوان فهمید
خسران و سود حنظل و خرما را

آن کس که بی تمیز بوَد هرگز
نتوان شناخت پستی و بالا را

آنکس که هست فاقد دانایی
داند قرینه ، قطره و دریا را

نادان چو کور فاقد بیناییست
کی میدهد تمیز ، الف و با را؟

نادان ز کور هم ، بود اعماتر
روشندلیست اعمی ِ دانا را

آن را که نیست بینش و دانایی
زآن برتریست دیده ی اعما را

داند برابر آن که بوَد جاهل
سنگ سیاه و درّه ی بیضا را

چون فرصتاست وقت غنیمت دان
گر که تو را ست همّت و یارا را

زین عمر میتوان که بری بهره
دانی ز خَلق ِ خود اگر ، امّا را

یغماگر است گرگِ اجل زنهار
با گلّه باشدش ، سر یغما را

امروز سعی خود منما باطل
خواهی اگر سعادت فردا را

خورشید فیض اگر طلبی ای دل
کمتر مباش ! همّت حربا را

گر خود شدی به طالع خود بدخواه
از کس مکن گلایه و شکوا را

نبوَد به قدر ذرّه ، قضای حق
خواهان درد و رنج تو و ما را

ایزد نموده حافظِ کِرمی پَست
در قعر بحر ، صخره ی صمّا را

چون اختیار در کف ما باشد
از سعی خود بجوی ، تمنا را

هستی مریض و بیمدد دارو
ممکن مدان عِلاج و مُداوا را

بنیان فکن هَریمن شهوت را
کن طرد ، دیو نفس هیولا را

با نیزهٔ شکسته، چسان داری؟
دعوی جنگ و عرصهٔ هیجا را

دکّان بی مطاع ، نمودی باز
دعوی کنی به سفسطه سودا را

مزد قبال سعی و عمل ، بخشند
خلد و قصور و سدره و طوبا را

آنکو قرین رنج بوَد یکچند
آخر بیافت ، گنج ِ مهیّا را

نایل به روز وصل شود آنکو
بیند فراق ِ یک شب یلدا را

با جِدّ و جهد محض توانی یافت
جاه و جلال خسرو و دارا را

آوخ که جمله فاقد تقواییم
پوشیدهایم جامه ی تقوا را

نادان صِرف و گمره هر راهیم
داده به خلق، حکمت و فتوا را

با ما کسی به فکر مدارا نیست
کز دست داهایم ، مدارا را

خواهی اگر سعادت جاویدان
بنیوش این نمونه سخنها را

بیهود طی مکن گهر عمرت
از کف مده ! نیامده فردا را

(ساقی) بیان شعر تو خود کافیست
با یک اشاره ، مردم دنیا را

سید محمدرضا شمس (ساقي)

https://telegram.me/shamssaghi

برچسبها: ساغر خیال, شمس ساقی